İş kazası sonucu ölüm veya yaralanma, hem işçi ve ailesi için hem de işveren için ağır hukuki sonuçlar doğurur. Bu yazıda, iş kazası sonucu ölüm veya yaralanma halinde talep edilebilecek tazminat kalemlerini ve SGK ödemelerinin bu tazminatı nasıl etkilediğini Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve 5510 sayılı Kanun çerçevesinde ele alıyoruz.
İş Kazası Hukuken Nasıl Tanımlanır?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13 uyarınca iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda veya kanunda sayılan diğer hallerde meydana gelip sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.
Ölüm Halinde Hangi Tazminatlar Talep Edilebilir?
TBK m.53 uyarınca ölüm halinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır: cenaze giderleri; ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar; ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar (destekten yoksun kalma tazminatı). Destekten yoksun kalma tazminatı, ölenin kendisine değil, onun maddi desteğinden yararlanan yakınlarına aittir.
Yaralanma Halinde Hangi Tazminatlar Talep Edilebilir?
TBK m.54 uyarınca bedensel zararlar özellikle şunlardır: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Özellikle sürekli iş göremezliğe yol açan ağır yaralanmalarda, işçinin ileride elde edemeyeceği kazançlar ve meslek değiştirme zorunluluğu gibi hususlar da "ekonomik geleceğin sarsılması" kapsamında değerlendirilir.
Manevi Tazminat Talep Edilebilir mi?
TBK m.56 uyarınca hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak zarar görene uygun bir manevi tazminata karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm halinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir.
SGK Ödemeleri Tazminat Miktarını Nasıl Etkiler?
TBK m.55 uyarınca destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. Başka bir deyişle, SGK'nın karşıladığı (ve işverene rücu edilebilen) kısım tazminattan mahsup edilir, ancak bu durum işçinin/ailesinin işverenden talep edebileceği tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
Tazminat Davası Açma Süresi Ne Kadardır?
İşverene karşı açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında, TBK m.72 uyarınca genel zamanaşımı süresi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır. Ancak tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa (örneğin taksirle yaralama veya ölüme sebebiyet verme suçları), bu daha uzun ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
Sık Sorulan Sorular
İş kazası geçiren işçi hem SGK'dan hem işverenden
tazminat alabilir mi?
Evet. SGK'nın yaptığı ödemeler zararın tamamını karşılamayabilir;
işverenin kusuru oranında, SGK'nın karşılamadığı zarar kısmı için
işverenden ayrıca maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.
İşveren kusursuz olsa bile tazminat ödemek zorunda kalır
mı?
İşverenin gerekli önlemleri tam olarak aldığı ve kazanın işçinin
kendi kusuru veya öngörülemez bir nedenle gerçekleştiği
durumlarda işverenin sorumluluğu azalabilir veya ortadan
kalkabilir; kusur oranı bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Destekten yoksun kalma tazminatını kimler talep
edebilir?
İş kazası sonucu vefat eden işçinin, onun desteğinden maddi
olarak yararlanan yakınları (eş, çocuk, anne-baba gibi)
destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.
İş kazası sonrası tazminat sürecinin diğer aşamaları ve kusur oranının belirlenmesi hakkında detaylı bilgi için Kayseri İş Kazası Avukatı sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaylar için mutlaka bir avukata danışılmalıdır.