İş sözleşmesi sona erdiğinde işçi ile işveren arasında en çok karışan konulardan biri ihbar tazminatıdır. Bu yazıda, ihbar sürelerinin nasıl belirlendiğini, tazminatın ne zaman doğduğunu ve tutarının nasıl hesaplandığını ele alıyoruz.
İhbar (Bildirim) Süresi Nedir?
İş Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca, belirsiz süreli bir iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, bunu karşı tarafa önceden bildirmek zorundadır. Bu bildirimden itibaren işleyecek süre, işçinin kıdemine göre değişir:
- 6 aydan az kıdem: 2 hafta
- 6 ay – 1,5 yıl arası kıdem: 4 hafta
- 1,5 yıl – 3 yıl arası kıdem: 6 hafta
- 3 yıldan fazla kıdem: 8 hafta
Bu süreler kanunda öngörülen asgari sürelerdir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir.
İhbar Tazminatı Ne Zaman Doğar?
Taraflardan biri bu bildirim süresine uymadan sözleşmeyi feshederse, karşı tarafa bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur — bu, ihbar tazminatıdır. İşveren isterse bildirim süresini beklemeden, o süreye ait ücreti peşin ödeyerek de sözleşmeyi derhal feshedebilir.
İhbar Tazminatı Her Zaman Ödenir mi?
Hayır. İşçinin veya işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkını kullandığı durumlarda (örneğin işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı ya da işverenin ücreti ödememesi gibi) ihbar süresi ve buna bağlı tazminat söz konusu olmaz.
Bildirim Süresi İçinde İş Arama İzni
İş Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca işveren, bildirim süresi içinde işçiye yeni bir iş bulması için gerekli iş arama iznini, iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermek zorundadır. Bu iznin süresi günde 2 saatten az olamaz; işçi dilerse izin saatlerini birleştirerek toplu şekilde de kullanabilir, ancak bu durumda işten ayrılacağı günden önceki günlere rastlatmak ve işverene önceden bildirmek zorundadır. İşveren iş arama iznini hiç vermez veya eksik kullandırırsa, o süreye ait ücreti işçiye ödemekle; izin süresinde işçiyi çalıştırırsa da o sürenin ücretini yüzde yüz zamlı ödemekle yükümlüdür.
Tazminat Tutarı Nasıl Hesaplanır?
İhbar tazminatı, bildirim süresine denk gelen ücret üzerinden hesaplanır. Hesaplamada yalnızca çıplak ücret değil, işçiye düzenli sağlanan ikramiye, yol ve yemek yardımı gibi para ile ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır.
Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
7036 sayılı Kanunla İş Kanunu'na eklenen Ek Madde 3 uyarınca, iş sözleşmesinin bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan ihbar tazminatı alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Bu süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Sık Sorulan Sorular
İşveren bildirim süresini hiç kullandırmadan işçiyi işten
çıkarabilir mi?
Evet, ancak bu durumda bildirim süresine ait ücreti peşin ödemesi
gerekir; aksi halde ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olur.
İhbar tazminatı ile kıdem tazminatı aynı şey midir?
Hayır. İhbar tazminatı bildirim süresine uyulmamasından, kıdem
tazminatı ise işçinin belirli şartlarla işten ayrılmasından doğar;
ikisi farklı hesaplama ve şartlara tabidir.
İhbar tazminatı alacağı zamanaşımına uğrar mı?
Evet, İş Kanunu Ek Madde 3 uyarınca ihbar tazminatı alacaklarında
zamanaşımı süresi 5 yıldır; bu süre iş sözleşmesinin sona erdiği
tarihten itibaren işlemeye başlar.
Bildirim süresinin doğru hesaplanması ve haklı fesih hallerinin doğru değerlendirilmesi, ihbar tazminatı sürecinin sonucunu doğrudan etkiler. Bu nedenle mutlaka alanında uzman bir iş hukuku avukatıyla çalışmalısınız.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaylar için mutlaka bir avukata danışılmalıdır.