Akıllı telefonların yaygınlaşmasıyla birlikte, bir kişinin fotoğrafının veya görüntüsünün rızası dışında çekilip paylaşılması çok sık karşılaşılan bir mağduriyet haline geldi. Bu yazıda, kişisel görüntü ve fotoğrafın izinsiz paylaşılmasının hangi hukuki ve cezai sonuçlar doğurduğunu Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), Türk Ceza Kanunu (TCK) ve Türk Medeni Kanunu (TMK) çerçevesinde ele alıyoruz.
Kişinin Kendi Görüntüsü Üzerindeki Hakkı Nedir?
FSEK m.86 uyarınca, eser niteliğinde olmasalar bile resim ve portreler, tasvir edilen kişinin (kişi ölmüşse kanunda sayılan yakınlarının) muvafakati (rızası) olmadan, ölümünden itibaren 10 yıl geçmedikçe teşhir veya başka şekillerde umuma arz edilemez. Bu düzenleme, kişinin kendi görüntüsü üzerinde bir tür kişilik hakkı tanır; fotoğrafın nasıl ve nerede çekildiğinden bağımsız olarak, yayınlanması için ilgilinin rızasının bulunması asıldır.
Rızanın Aranmadığı İstisnai Haller Nelerdir?
FSEK m.86 aynı zamanda rıza şartının aranmadığı üç istisnai hali sayar: memleketin siyasi ve içtimai hayatında rol oynayan kişilerin resimleri; tasvir edilen kişilerin katıldığı geçit resmi, resmî tören veya genel toplantıları gösteren resimler; ve günlük olaylara ilişkin resimler ile radyo ve film haberleri. Bu istisnalar dar yorumlanır; örneğin bir kişinin kamuya mal olmuş olması, onun özel yaşamına ilişkin her görüntüsünün rızasız paylaşılabileceği anlamına gelmez.
İzinsiz Paylaşım Hangi Hallerde Suç Teşkil Eder?
TCK m.134 uyarınca kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi halinde ceza bir kat artırılır. Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı ceza uygulanır.
Hukuki Yollar: Kişilik Haklarına Saldırı Davası
TMK m.24 uyarınca, kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün bir özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği bir yetkinin kullanılması ile haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırı sayılır. TMK m.25 uyarınca mağdur; saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, saldırının hukuka aykırılığının tespitini, kararın üçüncü kişilere bildirilmesini veya yayımlanmasını talep edebileceği gibi, maddi ve manevi tazminat ile hukuka aykırı saldırı sonucu elde edilen kazancın kendisine verilmesini de isteyebilir.
Sık Sorulan Sorular
Herkese açık bir ortamda çekilen fotoğraf paylaşılabilir mi?
Kural olarak hayır; fotoğrafın çekildiği ortamın herkese açık olması,
kişinin görüntüsü üzerindeki hakkını ortadan kaldırmaz. FSEK m.86'da
sayılan istisnalar dışında, rıza olmadan teşhir veya yayın yine
hukuka aykırıdır.
Fotoğrafı paylaşan kişi hem ceza hem tazminat davasıyla mı
karşılaşır?
Evet, bu iki yol birbirinden bağımsızdır. TCK m.134 kapsamında
şikayet üzerine ceza soruşturması başlatılabilirken, mağdur ayrıca
TMK m.24-25 uyarınca maddi ve manevi tazminat davası da açabilir.
Paylaşılan görüntünün kaldırılması için ne yapılabilir?
İçeriğin yayınlandığı platforma kaldırma talebiyle başvurulabilir;
sonuç alınamazsa sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması ve/veya
erişimin engellenmesi kararı talep edilebilir.
Basın ve medya hukukunun diğer konuları hakkında detaylı bilgi için Kayseri Basın ve Medya Hukuku Avukatı sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaylar için mutlaka bir avukata danışılmalıdır.